Quốc Gia Hành
Chánh    >> Home


SỰ CẦN THIẾT CẢI TIẾN
NỀN HÀNH CHÁNH TẠI VIỆT NAM

     LTS: Guồng máy hành chánh là công cụ rất quan trọng cho công cuộc phát triển quốc gia. Đây cũng là chủ đề uu tiên mà HBQH nhắm tới. Bài viết dưới đây như một bài tổng quát mở đầu cho những nghiên cứu về Cải cách hành chánh. HBQH rất mong đón nhận nhiều bài về hành chánh công quyền, nhất là kỹ thuật quản trị mới nhưng khả thi cho tương lai.
     Ngày nay, giới chức cầm quyền và người dân ở các quốc gia đang phát triển đều hiểu rằng, muốn đất nước tiến bộ, vấn đề không những chỉ cần phải có nhiệt tâm mà phải được h́nh thành từ những phương cách quản trị chuyên môn hữu hiệu, nếu không, sự chuyển động chỉ là bước đi theo ṿng xoáy trôn ốc.
     Rất nhiều quốc gia nghèo đă không thể nào hội nhập được trào lưu phát triển của thế giới cũng chỉ v́ sự điều hành công quyền kém hiệu quả mà nguyên nhân phát sinh từ con người cũng như phương cách quản trị thiếu khoa học.
     Thực chất, sự phàn nàn về một nền hành chánh kém hiệu năng, cồng kềnh gây nhiều phiền hà cho người dân không phải chỉ phát sinh ở những quốc gia đang phát triển. Ngay cả những nước như Anh, Pháp, nơi mà nền hành chánh được xây dựng từ vài trăm năm, người dân vẫn luôn luôn bức xúc về một số quyết định hành chánh sai lạc hay những cách thức giải quyết của các viên chức công sở không hợp lư, vi luật, thiếu hữu hiệu trong việc phục vụ quyền lợi chung.
     V́ vậy, nền hành chánh tại các quốc gia đang phát triển nếu gặp phải nhiều sai lầm khuyết điểm th́ đó không phải là điều kỳ lạ.
     Nền hành chính cũng như chiếc áo của xă hội, phải luôn được cải sửa sao cho phù hợp với sự lớn mạnh của cộng đồng. Cải tiến này không phải là phá bỏ để xây dựng một cái mới, đó là mộït thích nghi cải bổ trên căn bản quyền lợi chung. Bởi vậy chính trị có thể thay đổi nhưng nền hành chính th́ không thể bị “thiêu hủy”, v́ nền hành chánh như một con đường không phải được định hướng và xây dựng trong một sớm một chiều mà là cả một truyền thống của cộng đồng. Cho nên một chế độ chính trị khôn khéo là khi biết lợi dụng nền hành chánh sẵn có, rồi bằng sửa đổi canh tân, dùng nó để phục vụ cho lợi ích đất nước.
     Các hành chánh gia cho rằng việc hoàn thiện một nền hành chánh là công việc chạm trổ không bao giờ dứt như một điêu khắc gia trên tác phẩm nghệ thuật, nếu v́ một lư do nào việc cải tiến hành chánh bị ngưng lại th́ chắc chắn tốc độ phát triển của quốc gia sẽ gặp nhiều trắc trở. Bởi vậy, công việc này không phải là giai đoạn, đây là lănh vực cần được điều phối liên tục và khoa học với kinh phí đầy đủ và tập thể nhân viên thực sự có khả năng cùng nhiều thiện chí đóng góp.
     Trên lư thuyết, một nền hành chánh hiện hữu v́ xă hội có nhu cầu và sự h́nh thành guồng máy hành chánh chỉ với mục tiêu duy nhất là phục vụ, giữ ǵn an sinh và thúc đẩy xă hội tiến bộ. Rất tiếc, trong thực tế, người dân và công chức đă quan niệm sai khi cho rằng công vụ là quyền hành, thi hành công vụ là ban ơn và người dân (kẻ được hưởng ân huệ) phải đền đáp.
     Bởi vậy, trong vấn đề cải cách hành chánh, cần phải dùng mọi phương sách để cho người dân lẫn công chức hiểu rằng các giới chức trong guồng máy công quyền là những người phục vụ cho dân và xă hội.
     Sở dĩ công chức c̣n tồn tại là v́ dân cần và họ phải thi hành nhiều yêu cầu chính đáng của dân. Người công chức phải biết đồng lương hàng tháng họ đem về nuôi gia đ́nh, các văn pḥng lộng lẫy hàng ngày họ làm việc và những xe hơi tiện nghi họ sử dụng, tất cả đều do những người dân cung cấp. V́ vậy xă hội cần họ làm việc một cách nghiêm chỉnh, có thiện chí, có lương tâm, nếu không muốn bị loại khỏi bộ máy công quyền và trong trường hợp trầm trọng phải được xét xử trước toà án.
     Hăy cung cấp cho người công chức đồng lương đủ sống để họ hănh diện với chức vụ và nhiệm vụ đồng thời giúp họ tránh được mọi mua chuộc cám dỗ cùng những hành vi phạm pháp phát sinh từ quyền hạn công việc do họ phụ trách mà nguyên nhân chính là v́ thiếu thốn lẫn ham muốn vật chất.
     Ngoài khả năng chuyên môn và thiện chí, một khía cạnh khác khá quan trọng đối với nhà hành chánh đó là vấn đề tiên liệu. Nếu làm hành chánh mà chỉ chờ sự kiện xảy ra rồi mới ban hành biện pháp giải quyết, sửa chữa th́ đó là một nhà hành chánh kém cỏi. Xưa kia nền hành chánh Á Đông đă có quan niệm”Quan là cha mẹ dân”. Cha mẹ ở đây không phải là quyền uy; là ăn trên ngồi trốc, là bắt dân phải hầu hạ, phục vụ. Phải hiểu làm quan phải thương dân như cha mẹ thương con đẻ, chăm lo, săn sóc dân lành, lo trước cái lo của dân và vui sau cái vui của dân, biết dân cần ǵ, muốn ǵ th́ suy nghĩ t́m biện pháp đáp ứng giải quyết. Khuyết điểm trầm trọng nhất của nền hành chánh tại các nước đang phát triển là giới chức công quyền chỉ “chuyển động” khi sự kiện tệ hại đă xảy ra trong xă hội, khi sự phẫn nộ của dân chúng bùng nổ. Làm hành chánh như vậy th́ không khác ǵ một người máy hay một hệ thống vi tính.
     Hành chánh là một lănh vực rất đa dạng, cần một tập thể nhân viên giàu khả năng, nhiều thiện chí và những người chỉ huy điều hành sáng suốt, biết tiên liệu, biết lượng giá mọi sự kiện, mọi t́nh huống để giải quyết công việc thuộc lănh vực ḿnh phụ trách. Những quan niệm như “vừa học vừa làm, sai đâu sửa đấy” hy vọng chỉ c̣n là chuyện cổ tích công vụ, bởi v́ đối với hành chánh, sự sai lầm đồng nghĩa với phá hoại và ít có cơ hội để sửa sai.
     Để có một nền hành chính tương đối lành mạnh, việc cải tiến đầu tiên là hăy mạnh dạn sàng lọc, loại ra ngoài hàng ngũ công chức những cá nhân kém khả năng, bất tài, thiếu thiện chí nhưng luôn ỷ lại hay ŕnh rập để lợi dụng bộ máy công quyền, kết bè lập đảng hầu ḅn rút của công, làm giàu bằng  mọi cách, kể cả cách đê tiện nhất là dùng ngục tù bắt người dân phải cung phụng của cải vật chất và sức lực. Giới cầm quyền hiện nay tại Việt Nam nên thức tỉnh, đừng tạo con đường đi đến cửa công như một “MÊ HỒN TRẬN” để bóc lột người dân lương thiện, sự nhũng lạm thiếu lương tri sẽ là mồ chôn cả một chế độ và những kẻ điều hành với ḷng tham không đáy.
     Phan Nghĩa