Quốc Gia Hành
Chánh    >> Home


Người Cận Vệ Trung Tín Năm Xưa

            Trong một dịp tham dự Ngày Kỷ Niệm 30 năm Thành Lập Danh Xưng Little Sàig̣n 11/11/ 2018 tại  Westminster,  giữa đám đông đồng hương người Việt, tôi gặp lại người Trung sĩ từng làm  thông dịch cho Cố vấn Mỹ tại Lộc Ninh truớc năm 1972. Thời gian có làm phai mờ nét trẻ trung của người hạ sĩ quan năm xưa, nhưng vẻ mặt vui tươi vẫn c̣n đó. Trong đám đông, tôi nhận ra anh ta không khó, bởi tên anh hiện trên túi áo bộ quân phục QL/VNCH đă cũ. Hơn nữa, tôi đă từng gặp lại anh một  lần ở vùng Little Saigon này. Người bạn thời chiến ở Lộc Ninh đến chào hỏi  tôi và cho biết tin tức những người quen nơi cố quận năm xưa:

            -  Ông c̣n nhớ người “Bodyguard” của  ông ở Lộc Ninh năm xưa không?

            Tôi lúng túng trước câu hỏi bất ngờ của người cựu thông dịch viên quen dùng tiếng Mỹ trong cuộc đối thoại.. Thấy tôi ngập ngừng, anh hỏi thêm như để gợi trí nhớ của tôi:

            - Ông quên rồi sao? Anh chàng người Miên thường theo bảo vệ ông ở quận Lộc Ninh khoảng năm 1970. Anh ta tên là Thạch H., ông nhớ rồi chứ?

            Trong một giây lát, cái quá khứ đầy biến động, hiểm nguy trong những năm tháng làm việc ở quận đầu đời chợt loé lên trong đầu tôi. Tôi đáp ngay để anh ta khỏi chê ḿnh lú lẫn:

            - À! Anh Thạch H…người Việt gốc Miên… Phó Xă trưỏng An Ninh Lộc Ninh… Nhưng bây giờ anh ta ở đâu? Anh gặp anh ta lúc nào vậy?

            Người cựu thông dịch viên nh́n tôi vẻ mặt rầu rầu:

            - Tôi chỉ gặp cậu con anh ta trong một buổi họp mặt đồng hương thôi. Người cha đă hy sinh trong trận đánh Lộc Ninh năm 1972. Mẹ và cậu con trai con qua đây, theo  chuyến vượt biên đường bộ qua Campuchia . Sau đó đến Thái Lan, rồi sang Mỹ …

            Anh cựu thông dịch nh́n tôi trong giây lát rồi hỏi:

            - Ông cho tôi xin địa chỉ nhà và số phone của ông. Hôm nào rảnh rỗi, tôi đến chở ông đi thăm hai mẹ con của họ. Gặp cậu con, ông sẽ nhớ lại ông bố Thạch H. năm xưa. Cậu ta giống bố như đúc khuôn vậy đó!

******

            Tôi đến định cư ỏ Mỹ đă hơn hai mươi năm. Môn giải trí thích thú nhất của tôi là xem những phim loại “action” của Holywood trên các kênh TV Mỹ. Trước năm 1975, tôi đă từng xem những loại phim này trên màn ảnh lớn trong rạp cinê. Sang đây, khi xem phim The Bodyguard , tôi cảm thấy thán phục người cận vệ đẹp trai, trung tín và hết ḷng trong vai tṛ người bảo vệ. Đó là chuyện một nữ ca sĩ nổi danh (Whitney Houston) được một bodyguard (Kevin Costner)  bảo vệ cho nàng và đứa con trai của nàng. Hai mẹ con đang ở trong t́nh trạng nguy hiểm v́ bị kẻ lạ mặt nhắn tin hăm doạ tính mạng của họ.

            Ngoài đời, các nhà lănh đạo quốc gia, những  nhân vật quan trọng trên chính trường; hoặc những tài tử phim ảnh, ca sĩ giàu có thường tuyển  bodyguard để bảo vệ cho ḿnh. Tại Việt Nam, trước năm 1975,  người ta thường gọi các vệ sĩ là “gạc-đờ-co” – tiếng Pháp: “Garde de Corps”- Nghề làm bodyguard rất nguy hiểm. Đôi khi phải hy sinh tính mạng để giữ an ninh cho thân chủ, nên cần người gan dạ và trung tín. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp mà chính người cận vệ ám sát thân chủ một cách bất ngờ nhất. Như tại Ấn độ, ngày 31 tháng 10 năm 1984, hai người Sikh thuộc toán cận vệ của bà thủ tướng Indira Gandhi, đă ám sát bà ngay trong khu vườn của Tư dinh Thủ tướng tại số 1 đường Safdarjung ở New Dehli. 

            Với tôi hôm ấy, khi anh cựu thông dịch viên tại Lộc Ninh năm xưa  nhắc đến Thạch H, tôi bỗng nhớ đến người mà tôi từng tín cẩn, đă bảo vệ tính mạng tôi  trong gần hai năm.  Sau đó tôi giă từ Lộc Ninh thuyên chuyẻn về quận Định quán, tỉnh Long Khánh.  Vài tháng sau,  nghe tin VC đánh lấy Lộc Ninh để làm thủ phủ của Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam. Từ đó tôi không gặp anh ta nữa.

 *****

            Thị trấn Lộc Ninh là quận địa đầu chiến tuyến tỉnh B́nh Long. Quận lỵ nằm trên quốc lộ 13, cách cách biên giới Campuchia độ 15km, cách Sài G̣n khoảng 110km về hướng tây bắc. Đó là một thị trấn xưa, nơi người Pháp thành lập đồn điền cao su Cexso, kiến tạo những cơ ngơi khang trang và hữu ích cho công nhân cạo mủ cao su cư trú, sinh hoạt. Trước năm 1960, Lộc ninh có đường xe lửa về Sài g̣n , phần lớn để chuyên chở mủ cao su đă sơ chế…Về sau, do VC thường hay phá hoại đường rầy, tuyến đường này bị hủy bỏ. Quận Lộc Ninh nằm sát biên giới Cam bốt, là địa điểm cuối cùng của “đường ṃn Hồ Chí Minh” nên VC thường lẻn sang đặt súng cối pháo kích vào thị trấn… Thỉnh thoảng du kích xuất hiện trên Quốc lộ 13 đắp mô, giật ḿn, chận bắt các viên chức xă ấp đi xe đ̣ trên tuyến đường Lộc ninh - An Lộc…

            Bên trong chi khu quân sự Lộc Ninh có một hầm sâu, xây xi măng kiên cố, nằm sâu dưới mặt đất khoảng 10 thước. Hầm có năm cửa, mỗi cửa có một bunker bằng sắt có bao cát chất quanh- Một hầm Truyền tin  ở sâu dưới cùng, tại đây có dự trữ lương thực, nước uống, nhiều b́nh acquy để thay máy phát điện, máy truyền tin… Các bunker đều có đường dẫn đến khu trung tâm truyền tin, nhưng các bunker không ăn thông với nhau. Hầm này do quân Nhật xây trước năm 1945, rất kiên cố, có thể chịu đựng bom đạn nổ bên trên mặt hầm.

            Theo tài liệu từ Vietnammillitary.com  th́ cuộc chiến tại Lộc Ninh bắt đầu từ năm 1967, ngày 29 tháng 10, với 2 trung đoàn Việt Cộng tấn công vào Lộc Ninh. Tuy nhiên   đă vấp phải sức kháng cự mănh liệt của quân đội VNCH nơi đây. Có nhiều ổ kháng cự đă bị VC đánh sập, duy chỉ c̣n hầm sâu với bunker chỉ huy và vài bunker chung quanh bắn trả. Cuối cùng,  VC đă dùng  pháo binh trực xạ vào các bunker nhưng không thành công . Sau đó một đơn vị Biệt kích từ căn cứ lực lượng đặc biệt ở đầu sân bay đă tiến vào Chi khu tiếp cứu bộ Chỉ huy Chi khu và cố vấn Mỹ. Khi phóng viên báo chí đến phỏng vấn, Đại úy Công, Chi khu trưởng Lộc Ninh hănh diện cho biết:   Hầm này tốt nhất Việt Nam, có thể chịu đựng cả bom B52!

            Sau trận đánh, viên Trung đội trưởng Biệt kích người Việt gốc Miên Thạch H. xin giải ngũ, về sống với gia đ́nh vợ con gần chợ quận lỵ. Để tưởng thưởng người chỉ huy đơn vị Biệt kích Miên gan dạ -  cùng với Biệt kích Việt đă giải cứu Chi khu quân sự  Lộc Ninh, Đại úy Quận trưởng kiêm Chi khu trưởng đề nghị Xă trưởng tuyển Thạch H. vào chức vụ Phó Xă trưởng An ninh Lộc Ninh.

*****

             Lộc Ninh là quận đầu đời công chức của tôi sau khi tốt nghiệp trường QGHC Sài g̣n năm 1967, và sau đó tốt nghiệp khóa Sĩ quan trừ bị 1/68 trường Bộ binh Thủ Đức.  Đầu năm 1969, tôi đáp xe đ̣ lên tỉnh B́nh Long tŕnh diện Tỉnh trưởng để nhận Sự Vụ Lệnh bổ nhiệm Phó quận Lộc Ninh. V́ đường bộ thường bị VC giật ḿn, chận xe, bắn sẻ… nên tôi phải đi bằng máy bay Cessna của đồn điền để lên nhiệm sở mới. Lúc này, quận lỵ Lộc Ninh đă tái thiết xong, sau trận chiến 1967- một trận đánh lớn , khiến nhà cửa trong phố chợ đổ nát  hoang tàn…

            Điều đầu tiên tôi nhận thấy khi xuống máy bay ở phi trường Lộc Ninh là những dăy rừng cao su xa xa đối diện phi trường. Cuối đường bay là căn cứ Biệt kích được xây theo h́nh tam giác, ẩn ḿnh sát mặt đất.  Cạnh sân bay có Chi khu quân sự rộng lớn, có nơi ăn ở và làm việc của Chi khu trưởng cùng các sỹ quan Chi khu, Bên cạnh  là compound   của cố vấn trưởng người Mỹ , các sỹ quan phụ tá và thông dịch viên ngựi Việt... Một con đường nhỏ từ phi trường chạy dài xuống khu ḷng chảo. Nơi đó là khu phố chợ Lộc Ninh. 

            Những ngày đầu, sau giờ làm việc ở văn pḥng quận,  buổi chiều tôi lái xe vào Chi khu quân sự để nghỉ đêm trong một bunker dành riêng cho Phó Quận và sỹ quan phụ tá NDTV Quận.  Sau đó nhận thấy  nơi đây chật hẹp bất tiện , tôi nhờ người sỹ quan phụ tá t́m thuê một căn nhà trong khu phố chợ. Căn nhà rộng răi, ở lẫn trong dăy nhà dân chúng, có hầm chống pháo kích , nên ban ngày tôi yên tâm ở đó . Ban đêm, theo lời mời của chủ nhà, tôi ăn cơm với gia đ́nh họ và ngủ lại trong căn pḥng sát bên hầm trú ẩn của gia đ́nh. Chủ nhà gốc người Hoa sang Việt Nam từ nhỏ, lấy vợ Việt, làm ăn sinh sống tại đây. Họ có môn bài bán gạo, nên hầm trú ẩn là kho gạo ngụy trang. Khi VC pháo kích hay tấn công , ông chủ nhà chỉ lấy bao gạo lấp miệng hầm, nằm chờ cho “tai qua nạn khỏi”!

            Vào một buổi tối cuối tuần, VC pháo kích ầm ĩ. Có một vài quả rơi vào khu  chợ . Sau đó có tiếng súng AK  nổ lẻ tẻ ngoài b́a rừng cao su. Tôi định bước ra ngoài nghe ngóng t́nh h́nh để liên lạc với Xă và Chi khu quân sự, chợt nghe tiếng gơ cửa và tiếng gọi to của Trưởng Ấp tên Long:

            - Thím Quay ơi! Mở cửa cho tôi vào gặp ông Phó, báo cáo có VC tấn công vô chợ!

            Bà chủ nhà bước ra sát cửa trả lời :

            - Ổng lên Chi khu hồi chiều rồi, không có ở đây…

            Đợi bà vợ trở vô trong,  ông chủ nhà tắt đèn, kéo tôi vô hầm gạo, lấp cửa hầm lại…

            Sau đó bà chủ “thím Quay” vào nói nhỏ với tôi:

            - Cậu Trưởng ấp đó có bà con là du kích VC đó ông. Ông nên tránh tiếp xúc với nó, nhất là ban đêm , ông Phó à!

            Có lẽ thấy t́nh h́nh an ninh khá nguy hiểm cho người Phó Quận trẻ tuổi mới ra trường, nên sau lần VC lẻn vào bắn phá khu dân chúng ở chợ Lộc Ninh, ông Xă trưởng đề nghị Phó Xă trưởng An ninh Thạch H, ban đêm đến “bảo vệ Ông Phó”. Ngay tối hôm ấy, sau khi đi kiểm tra các toán Nhân Dân Tự Vệ, Thạch H đă đến gặp tôi tại nhà chú thím Quay. Anh ta dùng cơm tối và uống với tôi một vài chung rượu. Sau đó, Thạch H. nai nịt súng ống đầy đủ như sắp đi tác chiến, đoạn lặng lẽ đưa tôi đến một nhà khác, gơ cửa bằng mật hiệu.   Người chủ nhà- một chủ tiệm thuốc bắc người Hoa- mời tôi vào nghỉ đêm.   Sau đó, Thạch H. nói nhỏ với tôi trước khi bước ra ngoài:

            - Ông yên tâm nằm nghỉ đi. Tôi nằm ngoài cửa canh gác. Có động tịnh ǵ, tôi vô báo cho ông biết ngay…

            Đến nửa khuya tôi thức giậy, khẻ mở cửa đi tiểu tiện, thấy Thạch H. ngồi dựa vào tường gật gù ngủ. Trên người anh ta vẫn c̣n mang lựu đạn, súng lục, với máy truyền tin HT1 đặt bên cạnh. Nh́n anh ta, tôi thấy cảm mến người cựu lính biệt kích, tuy đă giải ngũ, nhưng vẫn có tác phong và tinh thần của người lính chiến luôn “sẵn sàng v́ nhiệm vụ”!

            Một lần khác, vào buổi chiều cuối tuần, người thư kư đồn điền cao su  tên Kim mời tôi đến nhà dùng cơm chiều.…Ông cũng tế nhị, mời luôn Thạch H, Phó Xă Trưởng An Ninh mà ông biết là người thường đi theo bảo vệ tôi. Trong bữa cơm gia đ́nh thân mật hôm ấy, mọi người uống rượu  say, nên ông Kim có ngỏ ư mời  ở lại nhà ông nghỉ đêm. Như thường lệ, gần khuya, Thạch H. vào pḥng ngủ,  nói nhỏ với tôi:

            - Đêm nay cuối tuần, tụi nó sẽ pháo kích. Nhà này không có hầm, nguy hiểm lắm. Ông chịu khó đi với tôi qua ngủ nhờ nhà khác, ông Phó à!

            Quả nhiên, đến gần sáng, tôi nghe có tiếng pháo nổ ́ ầm, nhưng không phải vào khu chợ, mà vào dăy nhà cư xá của nhân viên đồn điền. Hôm sau, ông Kim lên Văn pḥng Quận đưa văn thư giấy tờ như thường lệ. Xong ông vào gặp riêng Phó quận , nét mặt nghiêm trọng:

            - Thưa ông Phó, đêm qua “tụi nó” pháo vô dăy nhà nhân viên đồn điền. Một quả lọt vô nhà tôi, sập trần pḥng ngủ…Nhưng nhờ Trời không ai chết chóc, thương tích ǵ…Nhà sập th́ sửa lại, nhưng nếu có điều ǵ không hay xảy ra cho ông, tôi ân hận biết chừng nào!

            Sau lần may mắn thoát chết đó, tôi càng có cảm t́nh và biết ơn Phó Xă trưởng An Ninh Thạch H.

            Sau non hai năm làm việc tại Lộc Ninh, tôi thấy mỏi mệt v́ thần kinh luôn căng thẳng nơi vùng đất bất an này. Sau đó, tôi làm đơn xin thuyên chuyển về Tỉnh khác và được Tỉnh trưởng B́nh Long chấp thuận. Tôi liền mang đơn về Bộ Nội vụ, gặp ông Chánh Sở HĐG, xin thuyên chuyển đến tỉnh Long Khánh. Sau đó tôi trở lên tỉnh mới, nhận nhiệm vụ Phó Quận Định Quán…Trong buổi tiệc chia tay trước khi rời Lộc Ninh , Phó Xă trưởng An ninh Thạch H, đă bịn rịn nắm  tay tôi,  tặng tôi chiếc khăn tay màu đỏ sậm có sọc carô đen và nói:

            - Xin tặng ông chiếc khăn này. Khi gặp nguy biến, ông mở ra lau mặt để lấy lại tinh thần, coi như có tôi bên cạnh bảo vệ ông!

            Tôi đón nhận, cảm động đến nghẹn lời. Và  đó là lần cuối , tôi chia tay với  người “cận vệ thân tín” Thạch H. của tôi.

*****

            Khoảng đầu năm 1972, khi  đang làm việc tại quận Định Quán, tôi nhận được tin tức thật đau ḷng. Quận Lộc Ninh, - quận đầu đời mang nhiều kỷ niệm vui buồn trong đời công chức của tôi- đă bị VC tấn công dữ dội và đă chiếm đóng sau 48 giờ giao tranh ác liệt.

            Theo  Action Report “The Battle of Loc Ninh” (4-7 April 1972) của tác giả Thiếu Tá Mark Smith, sáng sớm ngày 05 tháng 04 năm 1972,  Cộng Quân bắt đầu pháo kích vào Quận Lỵ, để dọn đường cho bộ binh và chiến xa xâm nhập vào vùng Quận Lỵ Lộc Ninh…Tổng cộng quân số địch tham dự trận mở màn Lộc Ninh vào khoảng 15,000 cán binh cộng sản (Bộ Binh, Thiết Giáp, Pháo Binh). Tổng cộng quân số chiến binh Việt Nam Cộng Hoà khoảng 3,000. (Bộ Binh, Thiết Giáp, Pháo Binh, Địa Phương Quân, Nghĩa Quân, Cảnh Sát). Như vậy, lực lượng tương quan là 1 chống 5.

            Sau 2 ngày giao tranh ác liệt, Trung Tá Thịnh, Quận trưởng kiêm Chi khu trưởng liền họp Bộ Chỉ Huy Chi Khu quyết định phân tán rút lui. Lợi dụng trời tối, họ vượt hàng rào pḥng thủ về hướng Nam để thoát ṿng vây. Sau đó, Trung tá Thịnh len lỏi trong rừng sống như đồng bào Thượng. Sau những ngày bôn ba lặn lội đầy gian lao khổ cực, cuối cùng ông cũng về đến An Lộc. Trung Tá Thịnh được trực thăng bốc về Lai Khê,  Vào tháng 08 năm 1972, ông được bổ nhiệm làm Quận Trưởng /Chi Khu Trưởng Vơ Đắc, thuộc Tỉnh B́nh Tuy.

            Riêng số phận các quân nhân, các viên chức xă ấp th́ không được may mắn như vậy! Một số bị bắt, một số khác đă anh dũng hy sinh trong trận chiến ác liệt ấy. Trong đó có Phó Xă trưởng An Ninh Lộc Ninh Thạch H,  một cựu biệt kích quân gan dạ đă giải cứu cho Quận trưởng TM. Công và các sĩ quan Chi khu trong cuộc chiến 1967 trước đó…Và sau đó cũng đă nhiều lần cứu nguy cho tôi, khi tôi làm Phó Quận tại đây năm 1970…

****

            Gần năm mươi năm sau, tại miền Tây nước Mỹ xa xôi này, tôi lại biết được tin tức người “cận vệ trung tín” năm xưa. Khi anh bạn cựu thông dịch viên chở tôi đến nhà Thạch H.,  cậu con trai đă ra  đón chúng tôi trước cửa. Có lẽ anh bạn tôi đă báo trước với gia chủ rồi chăng?.

            Bà góa phụ Thạch H. đă khá lớn tuổi, nhưng trí nhớ vẫn c̣n tốt. Bà nhận ra tôi mặc dù đă trải qua biết bao biến đổi kinh hoàng trong đời . Nh́n cậu con đứng chắp tay bên mẹ, tôi bỗng giật ḿnh kinh ngạc. Tôi như thấy lại h́nh bóng người cha cậu năm xưa. Cũng thân h́nh cao to cứng cáp, đen đủi rắn chắc; cũng mái tóc đen nhánh dợn sóng lăn tăn, và nhất là miệng cười rộng mở phô bày  hàm răng trắng bóng. Bà Thạch H chắp tay chào tôi, lễ phép như lần tôi đến nhà họ ở Lộc Ninh gần năm mươi năm về trước:

            -Chào ông Phó, gặp lại ông tôi mừng quá…

            Tôi vội đỡ lời:

            - Chị đừng gọi tôi với chức tước như ngày xưa ở Việt Nam. Qua đây ḿnh là đồng hương. Gặp nhau, c̣n t́nh cảm với nhau là quư lắm rồi. Tôi muốn đến thăm chị để biết rơ  về anh Thạch H. sau trận Lộc Ninh năm 1972 . Đă bao nhiêu năm tôi ḍ t́m tin tức mà không ai biết ǵ về anh. Nay t́nh cờ gặp người bạn cựu thông dịch viên cố vấn Mỹ này cho biết anh đă hy sinh khi VC chiếm Lộc Ninh.   Tôi buồn lắm, nên nhờ ảnh chở đến thăm chị và các cháu.

            Trong khi bà mẹ đi pha nước trà mời khách - như những lần tôi đến thăm gia đ́nh họ ở Lộc Ninh năm xưa, tôi kể lại những lần người cha của cậu đă theo sát bên tôi, bảo vệ tính mạng tôi trong những đêm bọn du kích VC lén về pháo kích, đột kích vô nhà đồng bào ở quanh chợ Lộc Ninh. Tôi cũng kể lại những lần cha của thường theo tôi mỗi khi đi công tác các ấp mất an ninh quanh thị xă… Hôm nay, tôi muốn nêu lên tấm gương  can trường của người cha tại Lộc Ninh năm xưa cho cậu thanh niên thuở ấy c̣n rất bé.  Tôi cũng muốn mô tả cho cậu thấy h́nh ảnh của nước Việt Nam Cộng Hoà, dù trong thời chiến, nhưng cuộc sống người dân vẫn ấm no hạnh phúc;  những  sắc dân sống trên miền đất tự do ấy không kỳ thị lẫn nhau; và nhất là chính quyền không độc ác với người dân… Cho nên người khác sắc tộc như bố cậu vẫn trung tín bảo vệ mạng sống một viên chức chính quyền cấp Quận như như tôi lúc bấy giờ …

            Khi chúng tôi chào tạm biệt vợ và con trai của người “cận vệ trung tín” năm xưa, bên ngoài trời đă ngă bóng hoàng hôn. Gió biển vi vu từ biển Thái B́nh thổi vào,  khiến tôi nhớ đến cơn gió rừng se lạnh vào những buổi chiều ở quận lỵ Lộc Ninh . Đâu đây,  tiếng trực thăng vần vũ trên bầu trời hải cảng Long Beach. Tất cả đă  làm sống lại trong  tôi nỗi lo âu mỗi khi bóng chiều bao trùm thị trấn bất an này… Tôi như thấy lại ánh mắt trung tín của Phó Xă trưởng An Ninh Thạch H. nh́n tôi, miệng cười với hàng răng trắng bóng khi mời anh ta vào nhà uống một vài chung rượu. Sau đó chúng tôi lặng lẽ đến “ngủ nhờ” nhà một người  dân mà anh ta quen biết. Những lúc ấy người “cận vệ trung tín”  đă dựa vào cửa” đánh một giấc” ngủ ngồi, với súng lục, lựu đạn, máy HT1…  chằng chịt trên vai.

                                                            ****

            Đă gần năm mươi năm rồi, sau trận Lộc Ninh, người dân tan tác bỏ chạy, viên chức chính quyền địa phương bị bắt, bị giết, tôi vẫn không biết tin tức người cận vệ trung tín năm xưa. Nhưng nay, được biết anh ta đă hy sinh trong trận chiến ác liệt năm 1972, ḷng tôi đau xót chẳng khác ǵ người vợ hiền và người con trai duy nhất của anh  mà tôi gặp lại chiều nay. Tôi chia buồn, an ủi họ. Nhưng liệu có ai chia sẻ  nỗi đau buồn, luyến tiếc  của tôi, khi biết  một người cận vệ tận tụy, trung thành như Thạch H. đă vĩnh viễn nằm lại trong ḷng đất Lộc Ninh? Đă từ lâu tôi mong chờ một ngày gặp lại Thạch H , cám ơn anh đă  tận tụy trong nhiệm vụ ǵn giữ anh ninh cho một viên chức hành chánh cấp quận như tôi. Nhưng nay, tôi đă không c̣n một dịp nào để thực hiện niềm ước mong ấy nữa, dẫu để nói với anh một lời cám ơn  muộn màng …

         Hồi ức Tam Bách ĐBT