Quốc Gia Hành
Chánh    >> Home


CẢM NGHĨ VỀ TẬP THƠ
“NGĂ LĂNG DU THỜI…”

      Thật là bất ngờ và ngạc nhiên khi nhận được tập thơ “Ngă Lăng Du Thời” của anh Nguyễn Ngọc Liên.    
      Bất ngờ v́ ngoài một đôi lần gặp nhau chào hỏi xă giao chứ chưa được gọi là thân thiết, vậy mà anh đă gửi cho tôi tập thơ với lời đề tặng thật đặc biệt: “Bản của anh Nguyễn Ngọc Cường và Người Bên Lề Nữu Ước”. Tôi lặng người v́ xúc động. “Người Bên Lề Nữu Ước” là biệt danh của Người Bạn Đời của tôi.  Vào khoảng cuối thập niên 80, nàng qua Nam Cali lần đầu, một ḿnh, v́ công việc gia đ́nh. Khi gặp một số các anh Cựu Sinh Viên Quốc Gia Hành Chánh nàng không xưng tên và khóa học của tôi ra mà chỉ cho biết là cũng thuộc gia đ́nh cựu sinh viên ngôi trường yêu dấu này và xin được gọi là “Người Bên Lề Nữu Ước” v́ chúng tôi cư ngụ tại thành phố New York. Cứ ngỡ thời gian sẽ làm nhạt nḥa dần cái tên lạ lẫm đó, nhưng anh Liên th́ không. NHÀ THƠ có khác. Trí nhớ tuyệt vời. Lời đề tặng: “Bản của anh Nguyễn Ngọc Cường và Người Bên Lề Nữu Ước” đă làm ấm ḷng tôi khi nhận được cuốn sách đúng vào ngày tuyết phủ mờ mịt nơi thành phố tôi ở. Làm sao tôi không cảm động cho được khi anh Liên đă không quên chi tiết nhỏ nhặt đó mà ngay đến vợ chồng chúng tôi cũng không c̣n nhớ đến nữa. Có phải đây là nghệ thuật thu phục nhân tâm mà tất cả các môn sinh của trường Hành Chánh đă hấp thụ được? Có thể như vậy mà cũng có thể là do bản tính rất chân t́nh với bạn bè, với người quen như nhận xét về anh của các anh Nguyễn Đ́nh Đức và Nguyễn Kim Dần đă đăng trong tập thơ nói trên, hơn nữa đó cũng là do tính kỹ lưỡng của một người cầu toàn.
     Ngạc nhiên v́, như anh Vơ Văn Hoàn đă nói trong tập thơ, với h́nh dáng thâm thấp, nụ cười toe toét luôn nở trên môi và nhất là lại đam mê với hoạt động chính trị th́ tôi không nghĩ rằng anh có thể làm thơ được. Thỉnh thoảng trên Bản Tin và Tập San Hoài Băo Quê Hương thấp thoáng vài bài thơ của Nguyễn Ngọc Liên xuất hiện, tôi cho rằng có lẽ anh ráng “nặn “ ra vài vần thơ chỉ v́ anh là Chủ Tịch Hội (lúc bấy giờ chưa có Tổng Hội) và nhất là Chủ Bút Tập San mà thôi. Với ư nghĩ trên tôi chỉ lướt qua thơ anh mà không đọc kỹ. Cho đến ngày hôm nay, khi nhận được và đọc nhiều lần tập thơ “NGĂ LĂNG DU THỜI” của anh, tôi mới biết tôi đă lầm lẫn lớn.
     Với lời nói đầu anh Liên cho biết đă làm thơ từ lúc mới 14 tuổi. Quả là phi thường, ít người sánh kịp. Thêm vào đó chúng ta c̣n được biết là anh đă gặp và say mê một cô giáo trẻ đẹp mới 19 tuổi. Duyên thi phú đă kết thành nghĩa vợ chồng, bền chặt trong hạnh phúc ngập tràn cho tới tận ngày hôm nay nơi xứ lạ quê người, như vậy th́ thơ anh phải đặc biệt lắm mới có thể làm say đắm, siêu ḷng cô gái trẻ đẹp đó.  Rồi anh Nguyễn Đ́nh Đức c̣n cho chúng ta thấy, qua thơ, anh Liên là một người bạn đôn hậu, chí t́nh, hay giúp đỡ bạn bè. Anh tuy là một người lăng mạn nhưng rất chung t́nh với cô gái trẻ đẹp này, người Huế, tên Dương Thị Tuyết Nhung. Hơn thế nữa anh Liên dù khắc khoải với vận nước suy vong nhưng vẫn c̣n hùng khí và lạc quan cho một Việt Nam tự do trong mai hậu. Đặc biệt anh Vơ Văn Hoàn đă cho rằng với tập thơ “Ngă Lăng Du Thời” anh Liên đă xứng đáng mang danh hiệu THI SĨ thật sự. Riêng anh Nguyễn Kim Dần th́ nghĩ rằng anh Liên, chỉ với một tập thơ “Ngă Lăng Du Thời”, cũng đă để lại cho hậu thế một cái ǵ tuy khiêm nhượng nhưng thật quư giá có thể gọi là “Để Đời” như nhạc sĩ Cung Tiến với “Thu Vàng”, Điêu Khắc Gia Nguyễn Thành Thu với “Tiếc Thương” và Thi Sĩ Đinh Hùng với “Mê Hồn Ca”. 
     Những lời giới thiệu nồng nàn như vậy đă thôi thúc tôi trầm ḿnh vào ḍng thơ ngọt ngào, say đắm, trữ t́nh của t́nh cảm bè bạn, của t́nh yêu lứa đôi và cũng không kém phần bi thương, ai oán về nạn quốc phá gia vong, về thân phận lưu đầy trong tập thơ “Ngă Lăng Du Thời” của Nguyễn Ngọc Liên. 
     Với “Ngă Lăng Du Thời” anh Liên đă thổ lộ tâm sự về t́nh trai gái, t́nh bè bạn, t́nh phụ mẫu, t́nh thầy tṛ, t́nh núi sông. Anh đă thể hiện đầy đủ bổn phận làm người đối với non sông đất nước, với trường cũ bạn xưa, với người bạn đời chung thủy kể cả với những người t́nh chợt đến rồi đi. Hiếm có một tập thơ mà nhắc đến đầy đủ tâm t́nh của một người có thể gọi là “Có Hậu” như vậy.
     Trước nhất dù sống trong đầy đủ về vật chất nơi xứ người nhưng tác giả luôn nhớ về đất mẹ, vẫn canh cánh bên ḷng mối hận mất nước, luôn vẫn nuôi chí lớn để quang phục quê hương và tin rằng sẽ có ngày thấy lại Việt Nam tươi sáng:                      

Việt Nam ơi! Nhớ vô cùng,

Thù kia canh cánh bên ḷng ta đây

                         (NẮNG CALI NHỚ SÀIG̉N)

 Ban đêm giấc ngủ toàn ác mộng,

Tâm trí cuồng điên suốt cả ngày

                         (TÚY TỬU)

  Sài G̣n bừng dậy trong hoan lạc,

 Ta đă phục hồi trận chiến thua

                          (RỒI SẼ CÓ MỘT NGÀY)

    Vào ngày tươi đẹp đó chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng lại quê hương đổ nát, hoang tàn:

             …Rồi một ngày kia chế độ bạo tàn,

            Độc tài đảng trị sẽ phải sụp đổ.

            Ta sẽ về canh tân lại xứ sở,

            Trong hoang tàn xây dựng lại quê hương.

            Bằng công bằng, đoàn kết và t́nh thương,

            Bằng Tự Do, Nhân Quyền và Dân Chủ…                       

(TÂM SỰ MỘT TÙ CẢI TẠO)

      Anh luôn quư trọng t́nh bạn :

            …Hương linh anh theo khói nhang siêu thoát,

            Ánh Đạo Vàng theo dơi đuốc Từ Bi

(BÀI THƠ TẶNG 2 PHẬT TỬ)

T́nh bạn cũ, muôn đời bất diệt,

Khi khốn khó như lúc giầu sang…                       

(GẶP LẠI HOÀN “PHÚC LAI”) 

     Anh c̣n làm thơ ca tụng t́nh mẫu tử, t́nh thầy tṛ và cũng không quên nhắc đến ngôi trường mẹ, nơi đă cho anh những kiến thức cần thiết để phục vụ quốc gia, đất nước:           

            …Mẹ già như buổi hoàng hôn tím.

             Tóc bạc giam cầm mái tóc xanh…                       

(VIỄN HÀNH)

            …Ngh́n Thu vĩnh biệt từ đây nhé,

             Thầy ở trên cao chốn tuyệt vời…                                   

(BÀI HỌA KHÓC THẦY) 

            …Đường Trần Quốc Toản thuộc ḷng,

            Bóng Học Viện vẫn ở trong tim này…                    

( VỀ TRƯỜNG XƯA) 

     Sau khi nghe anh Liên tâm sự về t́nh nhà, nợ nước chúng ta hăy tiếp tục lắng nghe tác giả “Ngă Lăng Du Thời” phơi bầy tính lăng mạn trong thơ t́nh của anh mà chính Thi Sĩ Ngô Xuân Hậu cũng phải công nhận là lăng mạn đến độ không tưởng. 

     Nguyễn Ngọc Liên đă bộc lộ nỗi đam mê nồng nàn của anh: 

            ...Tám phương hoa bướm về ca ngợi,

            Xin đắm ḿnh trong mắt Nữ Thần…                        

(NỮ THẦN) 

     Ḍng thơ diễn tả t́nh yêu của anh thật t́nh tứ, dịu dàng, mượt mà, khiến lưới yêu của anh dăng ra khó có thể có một đối tượng nào thoát khỏi v́ có một người nữ nào mà lại không muốn được ca tụng, không muốn được nâng niu, chiều chuộng hết mực như Nguyễn Ngọc Liên đă làm: 

            …Để ta gọi trăng về cho tóc em gội,

            Ta sẽ bảo gió về làm tóc em bay.

            Ta sẽ hạ thấp trời cho em đùa mây,

Và dệt tơ vàng cho em đan tay…                       

(QUÂN VƯƠNG) 

     Với những ḍng thơ trên chúng ta có thể hiểu rằng, khi yêu, anh Liên có thể làm mọi chuyện, dù là chuyện hoang đường, không thể thực hiện được đi chăng nữa, anh vẫn có thể làm được, làm một cách hoàn chỉnh, để chinh phục và nhất là để chiếm hữu trái tim người đẹp.  V́ vậy chúng ta không lấy làm lạ anh đă “rước” được người đẹp Dương Thị Tuyết Nhung “Về Dinh” cho đến tận ngày hôm nay.
     Chúng ta hăy mạn phép tác giả để “trộm” nghe anh th́ thầm vào tai người yêu của anh những lời mật ngọt, tha thiết làm say đắm ḷng người và có thể quên cả lối về:           

Xôn xao anh hẹn lời ân ái,

            Măi măi t́nh anh vẫn thiết tha…                                   

(H̉ HẸN) 

V́ quá yêu nên anh sợ tất cả, nhất là sợ mất người yêu.  Ôi! T́nh yêu của anh sao mănh liệt:           

            … Có em rồi nhưng tôi vẫn sợ,

            Một ngày nào em sẽ bỏ ra đi.

            Và khi ấy tôi biết nói năng chi,

Hay chỉ biết cúi đầu nh́n em im lặng…                       

(TÔI SỢ MẤT EM) 

Đây là mối t́nh cuối,

Là mối t́nh sau cùng

            Anh thề sau ngày cưới

            Sẽ muôn đời thủy chung 
                                   
                                              (MỐI T̀NH CUỐI) 

     Hăy nghe anh đắm đuối với t́nh si mê, điên dại : 

            …Ṿng tay ôm trọn trong mơ ngủ,

            Ta ngỡ được nghe một tiếng “Anh”…                                   

(MỘT TIẾNG EM) 

Anh Liên đă giúp chúng ta sống lại những ngày nơi quận đường đèo heo hút gió của thuở mới ra trường : 

            …Nhớ em anh uống cạn ly,

            Để quên trong giấc ngủ mê một ḿnh…            

(NHỚ) 

            …Nhớ em, mưa gió trời Chương Thiện,

            Cho thỏa ḷng anh bao đắm say…                               

(NỮ THẦN) 

     Có lẽ chúng ta cùng chia xẻ cái quan niệm sống khi đă yêu với tác gỉả là tất cả cho hiện tại, cho người yêu, và nhất là cho t́nh yêu đă lên ngôi:           

Hai cánh rèm hoa khép lại rồi,

            Trần gian chỉ có chúng ḿnh thôi.

            Xiêm y lồng lộng mầu xương khói,

            Xô cả không gian, sập cả trời.                                   

(HOÁ THÂN) 

     Ngoài những dịu dàng, mật ngọt của t́nh yêu lứa đôi nói trên, tác giả “Ngă Lăng Du Thời” đă có những đắng cay, những ray rứt cùng những dằn vặt về một thời yêu đă gẫy đổ, về một t́nh yêu đă chấp cánh bay xa, về một đam mê không được đáp ứng cũng như về một tôn thờ bị khước từ. Ở điểm này chúng ta có thể nhận diện rơ ràng tâm lành, tính tốt của tác giả qua cách diễn tả tâm trạng của một người bị phụ rẫy. Nguyễn Ngọc Liên không hề cuồng nộ, không quá bi lụy sầu thương. Anh cũng không hề than van, oán trách những mối t́nh đă tan loăng theo mây trời và nhất là thâm thù những đối tượng đă dứt bỏ anh như thế nhân thường thể hiện. Thay vào đó anh đă bộc lộ tâm tính của một người thật đức độ, một gia tài tinh thần quư báu anh được thừa hưởng từ thân mẫu của anh như anh Nguyễn Đ́nh Đức đă cho chúng ta biết.
     Chúng ta hăy lắng nghe anh “một ḿnh gặm nhắm nỗi đau dịu dàng” thật nhẹ nhàng, không than van, không oán trách trời xa, trời gần: 

            …Hôm nay nắng ngập kinh thành.

            Ḿnh đem phơi lá thư t́nh ngày xưa.            

(MƯA SANG) 

     Chúng ta có thể đă có tâm trạng này khi nghe nỗi niềm bâng khuâng của Nguyễn Ngọc Liên lúc xa cách người thương mà anh hằng ấp ủ để tự vỗ về chính anh trong những đêm trằn trọc khó ngủ:

            …Nằm đây mà nhớ thương ai,

            Phương xa cách trở sông dài núi cao…

…Ai đàn khúc nhạc chia ly,

            Sao ta thấy dáng kinh kỳ trong mơ!                        

(MẮT EM SẦU DÂNG LÊN) 

     Tiếp theo những lời hát cuối của một bản nhạc diễn tả về t́nh yêu dang dở, ban nhạc thường cho tiếng kèn saxophone trầm buồn, nức nở hoặc tiếng vĩ cầm réo rắt, nỉ non phóng lên cao vút rồi nửa chừng nghẹn ngào buông thật thấp như rớt xuống vực sâu khiến tâm tư người thưởng ngoạn rối bời như cùng chia xẻ tâm trạng nát ḷng với người diễn xuất. Phải chăng đó là lời nhắn nhủ của Nguyễn Ngọc Liên khi dệt lên vần thơ:        

Tôi nhớ người em gái,

            Kỷ niệm mờ khói sương.

            Không bao giờ gặp lại,

            Sao ḷng vẫn tơ vương?                                               

(NGƯỜI EM HẬU PHƯƠNG) 

     Tâm lành tính tốt của anh được thể hiện qua việc anh đành cam phận chịu đựng một ḿnh thật nhẫn nhục cảnh chia phôi, cảnh ngựi yêu dứt áo ra đi mà không hề oán trách người t́nh bội bạc: 

            Đường đi hoa nắng lung linh,

            Nhớ thương cũng chỉ một ḿnh ta thôi”                       

(TIẾC) 

            Từ nàng cất bước ra đi,

            Tôi ôm gối chiếc nhớ th́ thầm xưa.

            Quạnh hiu suốt cả bốn mùa,

            Quẩn quanh t́m chút hương thừa đâu đây…            

(CHÂN MÂY CUỐI TRỜI) 

     Những lời thơ t́nh ái óng ả, mượt mà Nguyễn Ngọc Liên đă dệt lên giúp chúng ta nhận rơ ra anh là một người sống hết ḷng với t́nh yêu v́ đă ở vào lứa tuổi không c̣n trẻ trung ǵ mà anh vẫn c̣n quá lăng mạn, ướt át, không tưởng như chính anh đă tự nhận trong lời nói đầu tập thơ. Thi Sĩ Ngô Xuân Hậu cũng đă nhận ra điều đó: “Điều lạ là tác giả vẫn c̣n làm thơ t́nh ở cái tuổi ngoài 50”. Có lẽ anh giống như con tằm đến thác vẫn c̣n vương tơ, tơ t́nh: 

            Tưởng ḷng chai đá từ lâu,

            Ba mươi năm cũ t́nh sầu đă quên.

            Nào ngờ khi gặp lại em,

            Ban ngày xao xuyến, ban đêm bồi hồi…

(CŨNG ĐĂ MUỘN MÀNG) 

     Điểm hay trong tập thơ này là tác giả đă chuyển những tiếc nuối qua những mối t́nh không trọn thành kỷ niệm tuyệt đẹp thật thanh thoát để cuối đời nh́n lại như xem chuyện thần tiên.  Anh đă nhắc đến trong lời nói đầu một danh ngôn: “Kỷ niệm là một cái gối rất êm cho ta khi về già”, và anh th́ đă già và đang cần một cái gối êm, rất êm:

            Xưa sau th́ vẫn là ta đấy,

            Là gă t́nh si rất dại khờ.

            Dù đă xa nhau mà vẫn vậy,

            T́nh sầu lăng đăng c̣n trong thơ                       

(LĂNG ĐĂNG C̉N TRONG THƠ) 

     Tạo Hóa đă cho một kết hợp diệu kỳ để chị Tuyết Nhung về với anh Liên thành cặp Liên Nhung. Hai tên tiền định đi đôi với nhau nghe ngọt ngào như đề tựa một bài t́nh thơ kỳ ảo với lời thơ óng chuốt, diễm lệ. Anh đến từ miền đất quan họ Bắc Ninh, nơi sản sinh ra những tâm hồn nghệ sĩ. Chị là một cô gái Huế lăng mạn, đa t́nh (Thừa Thiên Thương Nhớ). Do vậy chúng ta không lấy làm lạ khi có được trên tay tập thơ của cặp THI SĨ xuất sắc này. Anh Vơ Văn Hoàn đă ví anh chị như Hai-V́-Sao-Lạ tuyệt đẹp đang chiếu xuống vườn đầy hoa thơm của thi văn Việt Nam. Riêng tôi th́ lại nghĩ rằng anh chị không phải là hai v́ sao lạ, mà đă, đang và sẽ măi măi là hai v́ sao sáng, thật sáng, trên bầu trời thi văn Việt Nam. Không rơ là anh đă ảnh hưởng đến chị để tơ ḷng chị rung lên thành thơ cảm mến ḷng người hay chị đă làm anh rung động, thổn thức để cả hai đều dệt nên những câu thơ lăng mạn, trữ t́nh có sức quyến rũ đặc biệt. Nét dịu dàng, t́nh tứ của chị Nhung đă bộc lộ trong thơ của chị, có lẽ đó là một trong những nhân tố giúp anh chị luôn gắn bó với nhau:                                            

Đêm về thắp một nén hương,

            Quyện bay theo gió, quyện đường người đi

     Thật vậy, làm sao có được một người đàn ông nào mà có thể phụ rẫy khi người vợ luôn tôn thờ ḿnh:

            V́ anh là ánh mặt trời,

Nên đời em măi là loài hướng dương 

     Sau khi đọc xong tập thơ, tôi bỗng thấy tiếc sao không c̣n nữa để đọc, để tiếp tục thưởng thức, để măi măi ru hồn vào những vần thơ du dương, nhẹ nhàng, êm ái và dễ đi vào ḷng người của cặp THI SĨ Liên Nhung này. Ước mong những điều anh Liên viết trong lời nói đầu: “Đây là tập thơ đầu và cũng là tập thơ cuối, nghĩa là tập thơ duy nhất của tôi” chỉ là lời khiêm nhường của một người từng trải. Hồn thơ cũng như ư thơ của cả anh lẫn chị đều dạt dào như vậy th́ làm sao có thể nhốt kín trong ḷng mà không để nó tuôn trào thành những ḍng chữ thật ngọt ngào trên trang giấy được. Sẽ c̣n nữa, c̣n nhiều nữa những tập thơ Liên Nhung xuất hiện sau này. Mong lắm thay.

New York, Ngày 9 Tháng 1 Năm 2005
Nguyễn Ngọc Cường