Quốc Gia Hành
Chánh    >> Home


VIỆT NAM NĂM 1945
KHÚC QUANH LỊCH SỬ

     Năm 1937 tại Á Châu , quân Nhật chiếm Thượng Hải, bên Âu châu quân Đức tiến đánh Ba Lan năm 1939 mở màn cho thế chiến thứ hai. Cuộc thế chiến đă lôi kéo nước ta vào một khúc quanh bi thảm.
     Năm 1940 Nhật buộc Pháp phải cho họ đóng quân tại Đông Dương trước hết để kiểm soát và ngăn chặn đường tiếp tế vũ khí từ Hải Pḥng sang Vân Nam cho Tưởng Giới Thạch, kế đó làm bàn đạp mở rộng cuộc xâm lăng Đông Nam Á ngơ hầu thành lập khối Đại Đông Á. Pháp bại trận đầu hàng Đức ngày 22 /6/1940, đất nước bị Quốc Xă chiếm đóng nên thực dân Đông Dương yếu thế lắm phải chịu để Nhật vào theo thoả ước kư kết giữa hai bên ngày 8/9/1940 .
     Nhật công nhận chủ quyền của Pháp tại Đông Dương, bộ máy cai trị của Pháp vẫn được giữ nguyên nhưng trên thực tế Nhật bắt Pháp phải làm tay sai cho chúng. Ngẫu nhiên dân ta lại bị rơi vào cảnh một cổ hai cḥng, bọn phát xít c̣n bóc lột xương tủy khủng khiếp hơn thực dân gấp trăm lần. Chúng vơ vét thóc gạo, ngô, cao xu, than đá, quặng sắt, mỏ kim loại. . chở sang Nhật. Mặc dù Pháp bại trận, đất nước bị Đức chiếm đóng, tại Đông Dương quân Nhật đóng khắp nơi thế mà Pháp vẫn ngang nhiên cai trị ta, vẫn duyệt binh, ra lệnh, bắt bớ, trừng phạt, thăng thưởng. . vẫn đè đầu cưỡi cổ nhân dân ta.
     Từ năm 1942 trở đi, Đông Dương, Việt Nam luôn bị máy bay Đồng Minh bắn phá, cuối năm 1943 ga xe lửa Gia Lâm, Hà Nội bị ném bom khiến hằng ngàn người chết, bị thương. Bom đạn, thóc cao gạo kém. . . người dân khốn khổ trăm bề. Nhật buộc Pháp phải cung cấp lúa gạo cho chúng, tính từ năm 1941 đến 1944 trung b́nh một năm Việt Nam phải cung cấp cho Nhật một số lượng thóc khổng lồ khoảng gần một triệu tấn, chúng thu mua thóc gạo của dân với giá rẻ để nuôi quân và chở về nước, cho tới 1945 có hơn một triệïu quân Nhật đóng tại Việt Nam, chúng đốt thóc chế cồn thay săng, bắt dân bỏ lúa trồng đay, thu mua ngô để nuôi ngựa . . đă gây lên nạn đói năm 1945.
     Hồi ấy các trục lộ giao thông hay bị máy bay Đồng minh bắn phá dữ dội, gạo trong Nam không chở được ra Bắc, dân Hà Nội nối đuôi nhau đong gạo, nhà nghèo đă phải nấu cháo, trẻ con nhiều đứa mặt mày lem luốc đi bới đống rác kiếm ăn. Hội từ thiện lập trại tạm trú nấu cháo giúp những người nhà quê lên xin ăn nhưng chẳng thấm tháp vào đâu, y như muối bỏ bể. Dân quê đổ sô nhau lên các tỉnh như Hà Nội, Hà Đông. . tưởng là kiếm ăn được ở những nơi thị tứ giầu có nhưng nơi đây gạo cũng chỉ vừa đủ ăn cho dân trong tỉnh. Nhiều người kiệt sức nhă gục ngoài đường phố, xe ḅ chở người chết vào nhà xác ngày một nhiều hơn. Tại nhà quê, nhiều vùng chết cả nhà, cả xóm, cả làng . . người ta đào củ chuối lên ăn, bắt chim, chuột, chó mèo. . làm thịt rồi chim chuột cũng hết, người chết đói như rạ vậy.
     Nạn đói kéo dài từ mùa đông năm 1944 đến tháng 5/1945, toàn quyền Decoux ước lượng có vào khoảng hơn một triệu người chết đói nhưng con số theo nhiều người ước lượng lại cao hơn thế nhiều, tỉnh Thái B́nh dân số 700,000 người đă có 260,000 người chết, tỉnh Nam Định dân số 680,000 người, chết đói 230,000 người, Ninh B́nh dân số 200,000 người chết đói 38,000 người. . . nạn đói kéo dài từ Quảng Trị ra Bắc. Ngoài ra các thương gia Hoa kiều đầu cơ tích trữ cũng là một trong những nguyên nhân nạn đói. Trong khi dân ta chết đói đầy đường đầy chợ, các kho thóc lúa của Nhật vẫn đầy ắp nhưng chúng vẫn không chịu mở kho cứu đó với thâm ư không cho dân ta trỗi dậy để chống lại chúng.
     T́nh h́nh thế giới biến chuyển nhanh mang nhiều thuận lợi cho việc giành độc lập, Thế chiến thứ hai đă đến hồi gần kết thúc, Đồng Minh Anh Mỹ bắt đầu tiến vào phía tây nước Đức, quân Nga tiến vào phía đông theo thế gọng ḱm. Tại Đông Dương Nhật biết Pháp sẽ làm nội ứng cho Đồng Minh nên ra tay trước. Đại sứ Nhật tại Đông Dương Matsumoto đến dinh Norodom tại Sài G̣n chiều ngày 9/3/1945 yêu cầu đặt tất cả các lực lượng Pháp dưới quyền điều khiển của Nhật, 8 giờ rưỡi tối ấy Decoux từ chối, Nhật mở cuộc tấn công trên toàn cơi Đông Dương, họ đốt thêm pháo cối nổ đùng đùng, hai mươi bốn giờ sau, quân Pháp sợ quá đầu hàng.
     Nhật tuyên bố đă đánh đổ Pháp trao trả nền độc lập cho Việt Nam. Tướng tư lệnh Nhật vào yết kiến vua Bảo Đại và xin hợp tác với Nhật. Bảo Đại tuyên bố độc lập, ngày 10/3/1945 gia nhập khối Đại Đông Á, nhà vua ban hành tuyên ngôn đôc lập ngày 11/3/1945 và mời giáo sư Trần Trọng Kim làm thủ tướng, nội các được thành lập ngày 17/4/1945, lấy bài Tiếng Gọi Thanh Niên của Lưu Hữu Phước làm quốc ca, lấy cờ vàng quẻ ly gồm hai vạch liền và vạch gẫy ở giữa làm quốc kỳ.
     Hai tuần sau khi Thủ Tướng Trần Trọng Kim thành lập nội các, ngày 30/4/1945 Bá Linh thất thủ, Hitler tự sát, mặt trận châu Âu hoàn toàn kết thúc, các lực lượng Đồng Minh được dồn lại để đánh quân Nhật, hàng đàn hàng đàn máy bay đi đánh ch́m tầu chiến Nhật tại Thái B́nh Dương, đế quốc Nhật đang dẫy chết . . . Mỹ đổ bộ chiếm Okinawa, từng đoàn oanh tạc cơ khổng lồ B29 dội bom ồ ạt xuống đất nước mặt trời mọc, sáu mươi thành phố lớn của Nhật bốc cháy dữ dội, khoảng một triệu người bị vùi thây dưới đống gạch vụn, ai gieo gió th́ kẻ ấy gặt băo.
     Ngày 6/8/1945 Tổng Thống Mỹ Truman ra lệnh ném bom nguyên tử xuống Hiroshima để sớm kết thúc chiến tranh, sau ba ngày nghe ngóng, phía Mỹ không thấy dấu hiệu ǵ chứng tỏ Nhật muốn đầu hàng. Một quả nữa được ném xuống Nagasaki ngày 8/8, hai lần ném bom đă giết hại mấy trăm ngh́n người, Mỹ hẹn cho Nhật trong ba ngày phải đầu hàng vô điều kiện, nếu không sẽ san bằng Đông Kinh. Nhật hoàng sợ quá phải tuyên bố đầu hàng ngày 10/8, ông nói cho dân Nhật biết địch đă có vũ khí mới vô cùng nguy hiểm.
     Thủ Tướng Trần trọng Kim xin từ chức ngày 7/8 v́ bất lực, chính phủ không có quân đội nhưng được lưu nhiệm xử lư thường vu,ï khi ấy t́nh h́nh trong nước rất lộn xộn khâm sai đại thần của triều đ́nh tại Hà Nội, ông Phan kế Toại đă liên lạc các đảng phái quốc gia t́m phương cứu nước nhưng trung ương đảng c̣n ở xa tận bên Trung Hoa. Ngày 17/8 Bảo Đại kêu gọi các nhà lănh đạo đồng minh Truman, Churchill, De Gaulle. . để xin công nhận nền độc lập của Việt Nam. Nhật đầu hàng trao trả Nam kỳ lại cho triều đ́nh Huế
     Lúc ba giờ chiều ngày 17/8 Tổng hội công chức tổ chức một cuộc biểu t́nh trước nhà hát lớn để ủng hộ chính phủ thu hồi chủ quyền. Hàng vạn người đứng đầy đường Paulbert, người đi xem rất đông, trên bao lơn nhà hát lớn, cờ quẻ ly được kéo lên, mọi người hát vang bài Tiếng Gọi Thanh Niên và hoan hô chính phủ Trần Trọng Kim thu hồi độc lập, họ hô to Việt Nam độc lập muôn năm, nhưng lại có kẻ lẻn vào hàng ngũ công chức dơ cờ đỏ sao vàng lên hoan hô Mặt trận Việt Minh.
     Đoàn biểu t́nh chuyển hướng qua các đường phố, rồi bỗng có mấy anh mặc áo đen quần đùi nhập vào phất cờ đỏ sao vàng , dơ súng lục bắn chỉ thiên hô to “Mặt trận giải phóng muôn năm”, mới đầu có vài người hô theo sau rồi hàng tram, hàng ngh́n người hô theo phần v́ thấy súng bắn sợ quá. Sau cuộc biểu t́nh Việt Minh phân phát cờ đỏ cho dân chúng để đón quân giải phóng sắp ở chiến khu về. Hàng trăm, hàng ngàn người vào Bắc bộ phủ hô đả đảo phát xít, hoan hô giải phóng , hô hào dân chúng đi chiếm các công sở . . trống ngũ liên nổi lên, đê làng Đông lao, Hà Đông bị vỡ , nước tràn vào đồng ruộng. . Khâm sai triều đ́nh Phan Kế Toại từ chức trao quyền cho Việt Minh v́ quá sợ hăi, và cũng v́ con là Phan kế Bảo theo Việt Minh về móc nối bố. Ngày 19/8 Việt Minh phát cờ tay cho dân chúng kêu gọi tham gia ủng hộ Mặt Trận.
     Ngày 21/8 tại Huế phong trào Việt Minh bừng nổi dậy. Tướng tư lệnh Nhật đă nhận được chỉ thị của Đông Kinh phải giữ ngôi cho Hoàng đế Bảo Đại, ông ta cũng thấy khó chịu trước những tṛ chướng tai gai mắt của Việt Minh nên đă bàn với Thủ Tướng Trần Trọng Kim như sau:
     -Mặc dù nước Nhật đă đầu hàng nhưng quân đội Nhật tại đây vẫn có nhiệm vụ giữ ǵn an ninh trật tự cho tới khi quân đội Đồng minh đến tiếp thu. Xin ngài hăy làm văn thư yêu cầu để chúng tôi tái lập trật tự.
     Nhưng v́ sợ trách nhiệm với Đồng minh sau này, phần sợ mang tiếng cơng rắn cắn gà nhà và cũng v́ muốn giữ tiếng thơm trước lịch sử, Thủ Tướng đă từ chối sự giúp đỡ của họ.
     Đại tướng Nhật cũng vào yết kiến Bảo Đại xin nhà vua cho phép dẹp loạn tái lập trật tự để bảo vệ ngai vàng nhưng ngài cũng từ chối. Đức Kim Thượng và Thủ tướng đă bỏ lỡ cơ hội ngh́n năm một thuở để cứu đất nước vào giờ chót. V́ thiếu can đảm, sợ trách nhiệm với quân đội Đồng minh sau này các Ngài đă vô t́nh để cho đại hoạ giáng lên đầu trăm họ và c̣n di hại đến muôn đời.
     Tại Bắc bộ phủ, phó lănh sự Nhật cũng đến gặp bác sĩ Nguyễn xuân Chữ chủ tịch ủy ban giám đốc chính trị miền Bắc và bầy tỏ thiện chí.
     -Chúng tôi hiện đặt dưới sự điều động của các ngài.
     Nhưng Bác sĩ cũng lờ đi, cơ hội bằng vàng đă qua đi không bao giờ trở lại để rồi đất nước bị rẽ vào một khúc quành vô cùng bi đát.
     Ngày 22/8 Việt Minh gửi công điện yêu cầu Bảo Đại thoái vị, họ đă cướp được chính quyền. Bảo Đại tuyên bố chấp nhận thoái vị, từ bỏ ngai vàng v́ nền độc lập của đất nước. Ngày 25/8 hàng mấy vạn người tụ tập trước Ngọ Môn Lâu xem nhà vua thoái vị, Ngài tuyên bố:
     -Thà làm dân một nước độc lập c̣n hơn làm vua một nước nô lệ.
     Sau đó Ngài trao ấn, kiếm cho đại diện Việt Minh Trần Huy Liệu và được gắn huy chương công dân Vĩnh Thụy. Khi vua Bảo Đại chính thức thoái vị, Hồ Chí Minh ở Tân Trào mới về Hà Nội, người ta vẫn chưa biết Hồ Chí Minh là ai, trong khi ấy tại Sài G̣n Đức Huỳnh Phú Sổ kết hợp các đoàn thể quốc gia Cao Đài, Hoà Hảo, Việt Nam Quốc Dân đảng, Đại Việt... thành Mặt Trận Quốc Gia Việt Nam Thống Nhất. . tổ chức một cuộc biểu t́nh vĩ đại chống Pháp.
     Ngày 2/9 tại công viên Ba Đ́nh Hà Nội Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập, lấy bài Tiến Quân Ca của Văn Cao làm Quốc ca, hôm ấy có cử bài Quốc ca Mỹ, người bạn đồng minh đă giúp đỡ họ nhiều vũ khí chống Nhật. Việt Minh cướp chính quyền rập khuôn theo sách lược của Lénine trong cuộc cách mạng vô sản tại Nga năm 1917, áp dụng triệt để bạo lực cách mạng: thủ tiêu, bắn giết, chôn sống hằng hà sa số người Quốc gia, t́nh nghi, những kẻ không theo hoặc chống lại chúng. . . Tại miền Nam, Việt Minh giết hại nhiều tín đồ Hoà Hảo, Cao Đài. . Ngày 8/9/1945 chính phủ lâm thời Việt Minh quyết định tổ chức bầu cử Quốc hội lập hiến, tổ chức quyên vàng mua súng.
     Ngày 6/9 quân Anh tới Sài g̣n để giải giới quân Nhật, Pháp theo chân Anh tới miền Nam, Anh công nhận chủ quyền của Pháp v́ cùng là gịng họ Thực với nhau cả. Kế đó Pháp chiếm Sài G̣n, Vũng Tầu, G̣ Công, Vĩnh Long, Cao nguyên Trung phần . . kháng chiến Nam bộ bùng nổ. Tại miền Bắc, ba ngày sau gần hai trăm ngàn quân Tầu của tướng Lư Hán sang giải giới Nhật, một đạo quân đói rách ô hợp mang theo cả nồi niêu xoong chảo, dắt díu vợ con theo sang ăn hại nước ta, các quan Tầu làm thịt chó, hút thuốc phiện bệ rạc. . . Các lực lượng Quốc gia như Việt Nam Cách Mạng Đồng Minh Hội của cụ Nguyễn Hải Thần, Việt Nam Quốc Dân Đảng của Vũ Hồng Khanh theo chân quân Tầu về nước. Tướng Lư Hán theo lệnh của Nam Kinh buộc các Ủy ban cách mạng Việt Minh tại Hà Giang, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Yên, Bắc Ninh . . phải giao lại cho Việt Quốc và Việt Cách. Trước khi Lư Hán đem quân sang, Tưởng đă lệnh cho Lư phải lật đổ chính quyền Cộng Sản nhưng Hồ đă cho quyên vàng hối lộ Lư hán, Lư đă không thi hành lệnh thượng cấp.
     Tranh chấp giữa Quốc Gia và Việt Minh bùng nổ. Việt Cách, Việt Quốc ra báo, tổ chức diễn thuyết mạt sát Việt Minh lừa bịp các đảng phái quốc gia, âm mưu lập chế độ Cộng sản, Việt Minh mạnh hơn v́ đă chiếm được chính quyền , các đảng pháikhác trở về nước trễ, không lôi cuốn được quần chúng. Mỹ là người đầu tiên giúp khí giới cho Việt Minh từ tháng 6/45 để cứu các phi công Mỹ bị bắn rơi và kháng chiến chống Nhật. Từ đó Mỹ liên hệ sát cánh với Hồ Chí Minh.
     Trước áp lực của Lư Hán đóng quân ĺ ra không chịu ve,à phe Quốc gia và Hồ chí Minh thành lập chính phủ liên hiệp, Việt Minh nhường cho Việt Cách, Việt Quốc 70 ghế trong Quốc Hội. Tổ chức bầu cử Quốc Hội từ 1/9/45 đến 6/1/46, bầu cử không tự do, cử tri bỏ phiếu cho những người đă được chỉ định sẵn.
     Trong khi ấy Pháp vận động với Tưởng cho Pháp thay Tầu giải giới quân Nhật, hai bên kư Hiệp ước Trùng Khánh ngày 28/2/1946 cho Pháp lên trên vĩ tuyến 16 với lư do chính thức: giải giới quân Nhật, đổi lại Pháp sẽ trả lại các tô giới cũ, nhượng cho Tầu quăng đường xe lửa Vân Nam, Lào Kay, Vân Nam Phủ, ưu đăi Hoa Kiều ở Đông Dương. Tưởng Giới Thạch thấy không can thiệp được vào Việt Nam v́ phe Quốc gia chia rẽ, không lôi cuốn được quần chúng, chẳng lẽ để Việt Nam rơi vào tay Cộng Sản nên ông bèn để cho Pháp trở lại.
     Pháp đ̣i đem quân ra Bắc, Hồ Chí Minh vận động nhờ Mỹ can thiệp không cho Pháp trở lại. Người Mỹ yêu cầu Hồ từ bỏ chủ nghĩa Cộng Sản, bỏ lá cờ đỏ thắm như máu của Cộng Sản Quốc tế th́ sẽ đuổi không cho Pháp trở lại v́ họ c̣n lệ thuộc vào viện trợ tái thiết củaMỹ. Hồ không chấp thuận lời yêu cầu nên Mỹ đă để mặc cho Pháp lộng hành cuối cùng Hồ phải để cho Pháp ra Hà Nội thay Tầu. Ngày 18/3/46 quân Pháp ở Hải Pḥng tiến về Hà Nội, thực dân cương quyết chiếm lại Đông Dương v́ chúng c̣n nhiều quyền lợi ở đây như nhà máy, đồn điền, hầm mỏ, tiệm buôn . . Pháp cho đó là của cải mồ hôi nước mắt của ḿnh nên dù phải đổ máu để chiếm lại chúng cũng không quản ngại ngùng.
     Tại Hà Nội và các tỉnh miền Bắc, Việt Minh chỉ điểm cho Pháp bắt bớ tiêu diệt các đảng phái Quốc Gia. Tháng 7/1946 Vơ Nguyên Giáp chỉ huy tấn công lực lượng Việt Nam Quốc Dân đảng các tỉnh thượng du, như Bắùc Ninh, Lạng Sơn, Bằng Giang. . giết cả tù binh, tàn sát dă man tất cả các thương binh, đó là những ngày khởi đầu của cuộc chiến tranh Quốc Cộng. Việt Minh được Pháp tiếp tế đạn dược đầy đủ nên đă đè bẹp các lực lượng Việt Quốc, Việt Cách. . tàn quân của Quốc gia c̣n độ một ngh́n người chạy trốn sang Tầu.
     Pháp giúp Việt Minh tiêu diệt các đảng phái Quốc gia xong bèn trở mặt gây hấn đánh Việt Minh. Cuối tháng 10/46 Pháp cho tầu chiến bắn phá Hải Pḥng chết sáu, bẩy ngàn người dân vô tội. Ngày 20/11/46 xua quân chiếm Hải Pḥng. Tự vệ thành chiến đấu rất anh dũng, hằng trăm người hy sinh, quân Pháp tràn vào các khu phố, bắn giết cả thường dân, những người thương binh quằn quại trên vũng máu cũng bị địch tàn sát hết. Tại Hà Nội, Pháp ngày càng gây hấn hơn trước, đầu tháng 12 chúng ném lưu đạn vào các đồn Tự vệ. Chính phủ Việt Minh và Vệ Quốc quân rút về Hà Đông, từ trung tuần tháng 12 đă có lệnh tản cư dân chúng ra khỏi Thủ đô để Tự vệ dễ chiến đấu, các nhà đục tường thông nhau, chỉ những người chiến đấu ở lại.
     Khi Pháp bị Nhật đảo chính 9/3/45, Việt Minh thừa cơ phục kích đám tàn quân Pháp chạy trốn sang Tầu, thu được nhiều súng ống. Tháng 6/1945 Mỹ thả dù xuống chiến khu Việt Minh, cung cấp cho Hồ chí Minh khoảng năm ngàn khẩu súng đủ loại để chống Nhật, cứu các phi công Mỹ bị bắn rơi. Việt Minh cướp chính quyền, quân Tầu sang giải giới Nhật, Hồ chí Minh cho tổ chức tuần lễ quyên góp vàng, ï dùng tiền bạc, gái đẹp, thuốc phiện. . hối lộ tướng Lư Hán nên đă không bị Lư Hán lật đổ theo lệnh của Tưởng Giới Thạch. Việt Minh lại mua được nhiều súng lậu của các thương gia Hoa kiều, của Quốc Dân Đảng Trung Hoa. Đầu năm 1946 họ đă có khoảng hai mươi ngàn quân, cuối 1946 có tám vạn súng đủ các loại kể cả súng cối. Cuối 1946, quân đội Việt Minh có vào khoảng ba chục ngàn phía trên vĩ tuyến 16.
     Từ chiều 19/12/1946, quân Pháp được lệnh cắm trại v́ có tin Việt Minh âm mưu ám sát lính đi la cà ngoài phố, đến nửa đêm Vơ Nguyên Giáp ra lệnh tấn công các trại lính Tây, nhiều sĩ quan Nhật theo Việt Minh chỉ huy trận đánh, để chạy tháo thân họ thả mấy trăm con rắn ở viện Pasteur. Vệ Quốc quân đă rút từ trước để Tự vệ thành ở lại làm bia đỡ đạn, đa số là các thanh niên học sinh, họ chiến đấu rất anh dũng. Sau lực lượng Tự vệ trở thành Trung đoàn Thủ đô, súng ống đạn duợc thiếu thốn, họ hy sinh cả ngàn người, cầm cự được hai tháng mới rút khỏi Hà Nội. Quân Pháp tràn vào bắn giết cả thương binh, thường dân vô tội.
     Đó là trận đánh khới đầu của cuộc chiến tranh dài nhất thế kỷ.
Trọng Đạt