Quốc Gia Hành
Chánh    >> Home


CÂY TRỒNG XỨ KHÁC

     Bên ngoài trời hâm hấp nóng và khói tỏa mù mịt từ những ống nhả khói của nhiều loại xe gắn máy. Cái nóng nực của những ngày hè mà Sài G̣n không mưa gió làm người ta ẩm ướt như vừa tập thể dục xong.  Vậy mà Ông Năm Phú cảm thấy dễ chịu lạ. Ông nhấp nhẹ tách trà nóng và nh́n quanh căn phố nhỏ của người bạn cũ Ông vừa đến thăm. Một con phố nhỏ nằm thụp trong hẻm của một con đường lớn. Một lô con nít không biết từ đâu đến, thập tḥ trước cửa nh́n Ông quan sát. Vài đứa con trai trần trùi trụi nói nhỏ cho nhau nghe “Việt Kiều ở Mỹ mới về đó, ‘đẹp trai’ quá phải không mậy?”.  Cả bọn cười vang vui vẻ. Ông cũng cười nhưng nụ cười phảng phất sự chua cay. Người bạn của Ông mặc vỏn vẹn chiếc quần đùi, chiếc áo thung ba lổ rách mướp và cũng gác chân nh́n Ông không chớp. Rơ thật là cuộc sống của Ông Hai Cần không mấy khá v́ quanh nhà vương vất đủ thứ đồ cũ mà Ông tiếc không muốn bỏ. Từ cái tủ mục nát đến chồng giấy báo cũ ngả màu chất thành đống và những lọ, vỏ chai, lon bia chờ đem đi bán. Vậy mà hai người bạn nh́n nhau như  đánh giá và thèm thuồng cái vị trí của mỗi người.
     Ông Năm mở lời để tránh sự ngại ngùng của bạn:
     - Tôi về đến đây được hai ngày. Nh́n thấy cảnh cũ, người xưa tôi vô cùng xúc động anh Hai à. Với từng tuổi của ḿnh, đă gần đất xa trời mà c̣n gặp lại nhau đây thật là mừng mừng tủi tủi.  Gặp lại anh, tôi mừng lắm….Sao, dạo này anh thấy trong người có khỏe không?
     - Tôi đau yếu chầm chập anh Năm à. Thuốc thang cũng có mà chẳng thấy bớt. Thôi th́ cứ rán thêm ngày nào hay ngày nấy. Tụi  nhỏ cũng ráng lo cho tôi nhưng có lẽ chúng cũng đă hết sức rồi. Đành theo ư trời vậy. Thấy anh hồng hào khỏe mạnh, tôi ao ước được như  anh vậy…
     Ông Năm lắc đầu, vuốt mái tóc bạc trắng rồi từ tốn trả lời.
     - Thấy vậy mà không phải vậy. Có những điều tôi có mà anh không có; nhưng ngược lại, cũng có những điều anh có mà tôi không có. Sẵn anh em ḿnh gặp nhau đây, đă hơn hai mươi năm rồi c̣n ǵ, tôi muốn tâm t́nh cuộc sống thăng trầm của tôi trong những ngày tháng gần đây cho anh nghe để anh thông cảm…

* * * 

     Thành phố Dallas thuộc tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Chín giờ sáng nhưng chưa hé ánh ban mai. Trời cuối mùa Thu, mây xám giăng  đầy và bắt  đầu trở lạnh. Ông Năm ngồi thu ḿnh trên chiếc ghế mây và nh́n ra ng̣ai khung cửa sổ. Gió thổi  vi vút làm rơi lả tả những chiếc lá vàng. Những chiếc lá rơi tưởng chừng như cuộc đời của những người già đang sống trong Viện Dưỡng Lăo này vậy. Người lao công đang quét những chiếc lá khô héo đó trên một khoảng sân rất rộng và bỏ vào bao để không ai thấy cái vất vưởng của cành khô lá úa. Ông Năm ngồi bất động nhưng nh́n chăm chú không bỏ lỡ bất cứ một di động nào của cảnh vật bên ngoài. Và ông ngồi như vậy rất lâu, mỗi ngày, ngày nào cũng như ngày nấy, tháng này qua tháng nọ.
     Cảnh vật đối với ông cũng có vài thay đổi nhưng cũng vẫn chỉ là khung cảnh buồn chán đó. Nó cũng giống như cuộc đời của Ông vậy. Nó cũng trải qua biết bao cuộc thăng trầm nhưng cũng vẫn buồn chán khi nh́n lại tấm thân già nua hầu như vô dụng trên mảnh đất tạm dung. Tuổi trẻ đă qua đi, không c̣n làm ǵ được để đóng góp trên cái xă hội máy móc và tân tiến này. Nhất là từ khi vợ Ông qua đời.  Ông cũng coi như cuộc đời ông hụt hẫng và không c̣n ǵ đáng để gượng  sống với tuổi già. Ngày qua ngày, sức khỏe Ông mỏi ṃn và tinh thần xuống cấp đến tận cùng. Ông nhớ vợ Ông lắm v́ Bà là người duy nhất đă chia sẻ nhau biết bao vui buồn, vinh nhục trong suốt 48 năm. Chỉ c̣n hai năm nữa thôi Ông định sẽ làm một lễ  kỷ niệm ngày cưới thật lớn mà vợ Ông không chờ đợi được. Cơn bệnh ung thư gan đánh gục ngă Bà Năm trong ṿng 6 tháng làm Ông bàng hoàng sửng sốt. Ông ôm bức h́nh vợ mà khóc, Ông ôm tấm áo Bà Năm mà tựa đầu như cố giữ hơi hám của người đă cùng chung sống với Ông đến trọn cuộc đời. Và Ông đă trở bệnh nặng sau cơn  tai biến mạch máu năo. Ông bị tê liệt một bên chân phải và yếu đuối đến độ không đi được nên phải ngồi trên chiếc xe lăn nếu muốn đi xa hơn 100m. Con cháu có đến thăm điều độ lúc ban đầu, nhưng thưa dần v́  thời gian quá dài mà Ông vẫn không khỏi tàn phế. Ông thương ba đứa con trai của Ông và thông cảm cho hai đứa con dâu. Chúng cũng c̣n phải tự  lo cho gia đ́nh riêng của chúng. Nhất là hai đứa đă lấy vợ nước ngoài. Một thằng lấy vợ người Tàu lai Thái Lan và một thằng  lấy vợ Đại Hàn. Tuy cũng là người Á Đông cùng màu da, nhưng Ông không làm sao đối thoại với con dâu được v́ không cùng ngôn ngữ và văn hóa. Vả lại, chúng cũng trẻ và hầu như chẳng biết ǵ nhiều về đạo lư và t́nh thương của đại gia đ́nh. Ngày chúng quyết định gửi Ông vào Viện Dưỡng Lăo để họ có người lo cho Ông ăn uống và tập đi bộ (physical therapy), Ông gật đầu ưng thuận v́ cố làm sao để ḿnh không là gánh nặng của chúng là được rồi. Linh hồn vợ Ông có chứng kiến cũng thấy quyết định của Ông là rất đúng v́ cha mẹ Việt Nam luôn hết ḷng hy sinh cho con cái. Mà có từ chối cũng chẳng ích ǵ! Làm sao chúng có thể kéo dài nhiều ngày tháng thay đổi quần áo cho Ông?  Con vợ thằng lớn giải thích với Ông rằng: nơi này rất tốt cho Ông v́ phải trả rất nhiều tiền lệ phí hàng tháng. Ông gật đầu cười đón nhận và nói cám ơn nhưng trong ḷng tan nát. Có số tiền nào hơn được ḷng cha mẹ đă lo cho con suốt mấy chục năm trời? Con đau, con yếu cha mẹ canh thức, thuốc thang. Con thiếu áo, thiếu quần đẹp, cha mẹ cắn rắn nhịn may mặc để mua sắm cho con. Con thèm xe gắn máy cha mẹ mua ngay mà trả góp dần dần. Con học trường tư, cha mẹ buộc ḷng phải trả học phí mà không dám than thở. Đến ngày con cái lấy vợ, cha mẹ mua sắm nữ trang và trang trải tiệc cưới. Tiền tặng từ bà con, bạn bè cho cô dâu chú rể trang trải nợ nần thực ra là số tiền mà cha mẹ đă đóng góp từ nhiều năm cho con cái người quen bây giờ người ta trả lại. Cũng  như  một h́nh thức chơi hụi góp vốn. Vậy mà chúng đâu thèm hiểu, vậy mà Ông Bà có đ̣i lại bao giờ?  Đúng như câu thơ người ta thường mai mỉa:
                ‘ Cha Mẹ nuôi con như trời như bể
                  Con nuôi Cha Mẹ kể tháng kể ngày’
     Đêm đầu tiên đi ra khỏi nhà để đến Viện  Dưỡng Lăo, Ông thật sự rơi nước mắt, và Ông đă khóc từng chập những ngày sau đó. Đêm đêm, Ông ôm lấy cái áo người vợ, nằm ôn lại quăng đời mà nước mắt lưng tṛng. Ngày ngày, Ông ngồi ngắm cành cây lá đổ rồi ví ḿnh như chiếc lá cuối mùa thu. Cuối tuần, Ông mong đợi thằng con đến cho ông đỡ tuổi và nựng nịu cháu nội. Những tháng đầu chúng đến thường xuyên, có dẫn theo đứa cháu gái của Ông. Thằng Ba cũng mua vài hộp bánh Mỹ đến, c̣n thằng Tư th́ đi học ở xa thỉnh thoảng nghỉ lễ lớn mới có dịp về ghé thăm Ông. Lâu ngày cuộc thăm viếng cũng thưa dần. Đứa viện lư do làm việc, đứa nói phải làm phụ trội, có khi cũng nói bận việc nhà, phải đưa con đi học nhạc vĩ cầm. Ông chấp nhận hết và nói tụi con có rảnh th́ đến thăm Ba, không th́ lâu lâu thăm cũng được. Nói xong Ông nghe xót xa và buồn tủi mà không dám lộ sợ con buồn. Ông cũng không muốn gây xích mích cho vợ chồng tụi nó v́ sự  đ̣i hỏi của Ông.
     Hôm nay là ngày giỗ vợ Ông. Ngày mùng 8 tháng 6. Ông  nhớ rơ cái ngày mà Ông đă ôm Bà trong tay phút cuối khi Bà thều thào nói “Ông ở lại lo cho các con, tôi đi trước nghe ḿnh” rồi Bà trút hơi thở cuối cùng. Ông nhớ Ông đă lặng lẽ vuốt mắt Bà rồi khóc ngất. Hôm nay Ông định sẽ làm một mâm cơm cho vợ Ông. Tuần vừa qua, Ông đă dặn mấy đứa con có rảnh th́ đến thăm Ông trưa ngày thứ Tư thay v́ thứ Bảy, để cúng Mẹ. Ông chờ măi đến hai giờ trưa mà vẫn chưa thấy đứa nào đến, đành phải tự cúng vậy. Cũng may nhờ có quen một bà Việt Nam ở dăy 6B, Ông nhờ mua hộ món cá kho tộ và canh khổ qua mà vợ Ông thích cùng vài trái quưt ta để  làm một mâm cơm nhỏ. Bà Lan tuy khoảng tuổi Ông nhưng không bệnh tật và có con gái đến thăm đều đặn hơn Ông nên việc nhờ cô con gái Bà mua mấy món đem vào cũng không mấy khó. Có điều là luật lệ ở Viện này không cho đem thức ăn lạ vào nên cô gái phải giấu trong cái túi lớn của cô. Nghĩ cũng tội nghiệp, người ta hết ḷng v́ thương hại Ông lẻ loi, đơn chiếc.
     Ông sắp mâm cơm và trái cây lên chiếc bàn ngủ cạnh tấm h́nh của vợ Ông, rồi đốt ba chiếc nhang thơm. Dưới khói hương tỏa nhẹ, Ông lầm thầm khấn vái vợ Ông phù hộ cho các con cháu được mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, và gia đ́nh hạnh phúc. Ông không cầu xin điều ǵ cho riêng Ông, không muốn ai bận ḷng cho bản thân Ông, kể cả người vợ mà Ông yêu quư. Cắm mấy cây nhang vào cái lon sữa ḅ, Ông chợt nhớ phải qua mời Bà Lan một tiếng để dùng cơm Việt sau khi cúng. Ông biết Bà Lan cũng thèm cơm canh khổ qua lắm. Vả lại, Ông cũng đă nhờ con gái của Bà mua hộ mấy món ăn mà chưa trả tiền.
     Ông khoác chiếc áo ngoài cho ấm rồi lết tấm thân tựa trên cái  khung nhôm vuông có hai chiếc bánh xe lăn theo từng bước một. Ông cũng mất một thời gian khá lâu mới đến căn pḥng Bà Lan. Bà tỏ vẻ cảm động và vui vẻ đi theo ‘dự đám giỗ’. Trên chặng đường quay trở về, gió thổi lay lay những hàng bông lys trắng. Bà Lan bước chậm cạnh Ông và nhẹ nhàng nhắc khéo Ông cẩn thận những bậc thang hay con dốc. Ông với Bà chia sẻ cái t́nh thương nhân loại và cái đắng cay của những  người già hẩm hiu nơi đất khách. Cuộc đối thoại trở nên thân  thiện hơn và hai người như sẵn ḷng chia sẻ nỗi đắng cay của ḿnh để người khác được nghe.
     Đi rẽ quanh góc hành lang là đă tới căn pḥng của Ông.  Ồ! sao có nhiều người tụ tập trước cửa pḥng của Ông vậy. Mấy cô y tá và vài nhân viên văn pḥng xúm xít bàn tán. Cô thư kư văn pḥng cho Ông biết khói nhang đă làm hệ thống pḥng hỏa báo động đến văn pḥng và nhân viên đă phải mở cửa vào xem xảy ra việc ǵ. Ông hiểu những ǵ họ nói v́ họ nói rất chậm cho Ông hiểu nhưng Ông không đủ từ để diễn tả là Ông đă cúng ngày giỗ cho vợ. Ông ấp úng mà không sao trả lời được. Cô y tá Mỹ đen to lớn cũng cảnh cáo Ông không được đốt nhang đèn trong pḥng và không được vi phạm điều lệ của nơi này là đem đồ ăn lạ vào. Nói xong nó xoay lưng đi một mạch về văn pḥng để làm tờ tường tŕnh và điện thọai cho con Ông về việc làm bất hợp lệ.  Ông ngồi xuống cạnh giường và nh́n lên chiếc bàn con, nơi mà Ông đă cúng giỗ. Lỏng chỏng vài chiếc chén dĩa c̣n đó nhưng đă trống không. Nh́n xuống giỏ rác, tất cả thức ăn mà vợ Ông ưa thích đă bị đổ vào trong đó: cơm và canh trái khổ qua. Ông như nghẹn lời, ôm mặt khóc, và Ông đă thực sự khóc ra tiếng như một đứa trẻ thơ.

* * * 

     Ông Năm chậm răi nhấp thêm chén trà và từ tốn nói:
     - Như vậy là anh đă biết một trong những chuyện mà tôi đă phải chịu đựng và trải qua bao nhiêu năm nay. Nó đau cái đau của người vô dụng anh à. Nó đau cái tủi hổ của người bị con cái ruồng bỏ, anh à. Nào có ai hiểu cho tôi t́nh thương nhớ quê hương, gia đ́nh, cái khung cảnh đầy ắp t́nh người của đất nước Việt  Nam, và cái văn hóa mà muôn đời tôi phải tôn trọng. Ư là tôi chưa kể anh nghe những đau xót và mong đợi của tôi trong những ngày Tết Nguyên Đán hay Lễ Giáng Sinh. Có trong hoàn cảnh của tôi mới thấy nỗi sầu thấm thía.
     Ông ngưng lại như để lắng bớt sự xúc động và tan loăng nỗi bất b́nh rồi nói tiếp …“ Cũng may cho tôi là sáu tháng sau này chân tôi khá lại. Tôi đă đi được với cây gậy ba chia này đây. Và tôi đă được sự an ủi khi gặp Bà Lan. Sau đó tôi và Bà Lan đă làm lại cuộc đời. Ai nghe cũng cười chế nhạo tụi tôi sao đă từng tuổi già mà c̣n cưới hỏi nhưng thật sự không phải vậy. Ngoài những thông cảm về cuộc sống hẩm hiu của người già, chúng tôi đă quyết định như một giải pháp cần phải có để giải quyết khó khăn của cuộc sống. Chúng tôi cần nương tựa nhau để sống, để tâm sự cái khổ của nhau, để đỡ đần khi đau ốm và nhất là sự tổng hợp tiền già đủ sống để thoát ly ra khỏi cái Viện Dưỡng Lăo mà không cần phải nhờ con cái nữa. Tiền già của Bà cộng với tiền của tôi đủ để chúng tôi mướn một căn pḥng nhỏ và sống tằn tiện qua ngày….Tôi giống như cái cây bị bứng đi rồi đem trồng ở xứ khác thôi anh. Nếu cây chưa lụi tàn v́ khác đất th́ cây phải nương nhau mà thở cái không khí c̣n sót lại.”
     Ông Hai gật gù, ôm vai bạn cố tri.
     - Bây giờ th́ tôi hiểu anh rồi. Trước đây tôi nghĩ anh sung sướng quá rồi đâm hư đi lấy vợ mới, quên đi người vợ quá cố của anh. Đúng là cây trồng đất lạ phải nương nhau mà t́m cách sinh tồn. Dầu sao th́ bây giờ anh cũng đă đỡ khổ và sướng hơn tôi rồi c̣n ǵ?
     - Không đâu anh Hai à. Tuy tôi có đỡ khổ hơn, không bị tù túng trong Viện Dưỡng Lăo đó, nhưng tôi vẫn không có những cái mà anh có. Tôi thèm một  mái gia đ́nh với con cái xum vầy và tuy nghèo nhưng hết ḷng san sẻ cho nhau. Tôi thèm được hít thở cái hương vị ngày Xuân. Tôi thèm được sống trong t́nh thương. Và tôi thèm cái t́nh người của làng phố Việt Nam anh à. Mai kia, lúc gần đất xa trời, tôi dự định sẽ xin trở về đây để chết trên đất nước Việt Nam.
     - Phải, anh nói cũng phải. Nhưng mà ít ra anh c̣n đủ sung túc để lo cho tương lai của anh. C̣n tôi đây chịu bó tay mà thôi. Anh Chị Năm c̣n có thể chờ một tương lai như ư muốn, một con đường mà anh vạch sẵn, c̣n tôi th́ chỉ gượng sống qua ngày trong lúc tuổi già. Con cái có thương cũng chỉ biết bó tay nh́n tôi kiệt sức. Tôi thua anh là không tự lo ǵ được và cũng không có ngày mai. Cái không khí anh thèm là không khí ồn ào ô nhiễm, c̣n tôi thèm cái không khí tự lập và an toàn sức khỏe của anh. Nếu anh có thấy cái cảnh người nghèo nheo nhóc, thiếu kém ở Bệnh Viện anh mới thấy anh c̣n may mắn hơn tôi. Lần này anh về c̣n gặp lại tôi nhưng lần sau anh về chưa chắc anh c̣n thấy tôi hay không? Tôi biết tôi yếu đi nhiều anh à mà không biết làm ǵ để chữa trị.
     Ông Năm và Ông Hai ôm nhau khóc. Ông Năm chợt nghĩ:  “Cây trồng xứ lạ khô cành lá héo đă đành mà cây trồng trong xứ cũng sắp héo khô, chết  rụng v́ không đủ đất mưu sinh th́ mới là đáng thương.”

     Hậu Huỳnh
     Highland, mùa Đông năm 2000